Κλυταιμνήστρα – Martha Graham Dance Company

Κλυταιμνήστρα, Martha Graham Dance Company

Όσοι βρέθηκαν την περασμένη εβδομάδα (23, 24 & 25/10) στο Μέγαρο μουσικής για την παράσταση “Κλυταιμνήστρα” της Martha Graham έζησαν μια μοναδική εμπειρία. Γιατί είναι άλλο να βλέπεις μια οποιαδήποτε παράσταση και άλλο την ιδιοφυία ενός καλλιτέχνη να λάμπει το ίδιο έντονα όσο 50 χρόνια πριν.

 

 “I believe that we learn by practice. Whether it means to learn to dance by practicing dancing or to learn to live by practicing living, the principles are the same. In each, it is the performance of a dedicated precise set of acts, physical or intellectual, from which comes shape of achievement, a sense of one’s being, a satisfaction of spirit. One becomes, in some area, an athlete of God. Practice means to perform, over and over again in the face of all obstacles, some act of vision, of faith, of desire. Practice is a means of inviting the perfection desired. I think the reason dance has held such an ageless magic for the world is that it has been the symbol of the performance of living. Many times I hear the phrase “the dance of life.” It is close to me for a very simple and understandable reason. The instrument through which the dance speaks is also the instrument through which life is lived: the human body. It is the instrument by which all the primaries of experience are made manifest. It holds in its memory all matters of life and death and love.” -Martha Graham

 

Γιατί βέβαια η “Κλυταιμνήστρα” ήταν μια παράσταση του 1958, η μεγαλύτερη σε διάρκεια που έχει ποτέ δουλέψει η Martha Graham (2 ώρες, ενώ η πλειονότητα των χορευτικών που ετοίμαζε διαρκούσαν πολύ λιγότερο) και κατά γενική εκτίμηση ένα από τα πιο ολοκληρωμένα έργα της. Παγκόσμια πρώτη λοιπόν στην Αθήνα (!) για την παγκόσμια αναβίωση της παράστασης του 1958, που αποτελεί σημείο αναφοράς για το σύγχρονο χορό.

Martha Graham

Το θέμα: η γνωστή ιστορία από την Αρχαιότητα. Ο Αγαμέμνωνας φεύγει για την Τροία, η Κλυταιμνήστρα γίνεται ερωμένη του ξαδέλφου του, κατά την επιστροφή του συνομωτεί και τον σκοτώνει. Ο γιός της Ορέστης παρακινούμενος από την αδελφή του εκδικείται τον θάνατο της μητέρας του.

Η προσέγγιση: αντιστροφή! Ξεκινάμε με την Κλυταιμνήστρα στον Άδη να θυμάται αυτά που έχουν συμβεί. Θα δει την Ωραία Ελένη να φεύγει με τον Πάρη, τον Αγαμέμνωνα να ετοιμάζεται για την Τροία, την Ιφιγένεια να γίνεται θυσία και όλα τα παρακλάδια της ιστορίας. Η αφήγηση δεν είναι γραμμική: τα ίδια γεγονότα ανακυκλώνονται (περισσότερο ή λιγότερο κάθε φορά) πάλι και πάλι, με διαφορετικό ίσως τρόπο, στις 4 πράξεις του έργου. Φαίνεται περίεργο, αλλά μήπως κάπως έτσι δεν δουλεύουν και οι αναμνήσεις μας;

Ο Χορός: μοντέρνος, με πολύ χαρακτηριστικές τις κινήσεις που καθιέρωσαν τη Graham, το “contraction” (“σύσπαση” στα Ελληνικά;), το σπάσιμο της πλάτης και η απότομη κίνηση των χεριών που το συνοδεύει. Απλός, μινιμαλιστικός, απέδιδε εξαίσια τα συναισθήματα των ηρώων. Και όλα αυτά παρότι σε (και πάλι χαρακτηριστική Grahamια προσέγγιση, οι ίδιο άνθρωποι απέδιδαν πάνω από ένα ρόλους, αλλά και το… αντίστροφο). Βρήκα τη χρήση των “υποτίτλων” στο πάνω μέρος της σκηνής ως περιγραφές της κάθε σκηνής άχρηστη: ήταν φανερό τι γινόταν σε κάθε σκηνή, απλά γιατί η χορογραφία ήταν εξαίσια!

Τα σκηνικά/κοστούμια: μινιμαλιστικά επίσης.

Η σκηνή της δολοφονίας του Αγαμέμνονα και της Κασσάνδρας: εξαιρετική, αργή και βασανιστική αλλά πιο ξεκάθαρη από το να διαβάζεις ένα κείμενο και βέβαια πολύ πιο εκφραστική. “Ο Ορέστης σχεδιάζει τη δολοφονία της μητέρας του”, “οι ερινύες κυνηγούν τον Ορέστη”, οι σκηνές συνεχίζουν να έρχονται στο μυαλό χωρίς καμία συγκεκριμένη σειρά, έτσι ακριβώς όπως το είχε σχεδιάσει η Graham.

Μπροστά σε τέτοια ιδιοφυία τι να πει κανείς; Ελπίζω να δούμε περισσότερα παρόμοια πράγματα, αφού η πρωτογενής παραγωγή φθήνει, ας αρχίσουμε συνηδειτά να βλέπουμε αναβιώσεις κλασσικών έργων, η τέχνη έτσι κι αλλιώς είναι όλη η ουσία…

Belbo

ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ: 4/4

ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

Δείτε περισσότερα για τη Martha Graham στη Wikipedia

Κριτική της 1ης παράστασης “Κλυταιμνήστρα” στο Time

Κριτική της 1ης αναβίωσης (1984) από τους New York Times

Ο μύθος της Κλυταιμνήστρας

Martha Graham Center

Δείτε μια σκηνή από την παράσταση:

Πάρτε μια γεύση από το χορό της Martha Graham από μια ιστορική παράσταση: