Στην ποταμιά σωπαίνει το κανόνι
Μικρή αναφορά στον Ιάκωβο Καμπανέλλη
Από το Δικαιόπολι
(από την ιστορική παράσταση της «Αυλής των Θαυμάτων» Θέατρο Τέχνης 1957)
Εάν ο Ιάκωβος Καμπανέλλης ζούσε στην Αμερική και ανέβαζε τα θεατρικά του στο Broadway ή έγραφε σενάρια στην κινηματογραφική βιομηχανία του Hollywood θα ήταν αναμφισβήτητα ένα από τα πρώτα ονόματα.
Από το Δικαιόπολι
Είναι κοινοτυπία να σημειώσουμε ότι το μέγιστο και, ίσως το μοναδικό κριτήριο, για την αξία ενός έργου τέχνης είναι ο χρόνος. Ο χρόνος καταξιώνει ή καταδικάζει την καλλιτεχνική δημιουργία και όχι τα βραβεία των κριτικών επιτροπών ή, ακόμη χειρότερα, η εμπορική απήχηση. Το θεμελιώδες αυτό κριτήριο ικανοποιούν και οι μεγάλες ταινίες. Ο «Πολίτης Κέην» του Όρσον Γουέλς, ο «Κλέφτης Ποδηλάτων» του Βιττόριο ντε Σίκα, το «Οκτώμισι» του Φρεντερίκο Φελλίνι, ο «Δεσμώτης του Ιλίγγου» του ‘Αλφρεντ Χίτσκοκ, τα «400 χτυπήματα» του Φρανσουά Τρυφώ, το «Με κομμένη την ανάσα» του Ζαν Λυκ Γκοντάρ και τόσες άλλες. Στη λίστα αυτή των σπουδαίων ταινιών νομίζουμε ότι εξέχουσα πλέον θέση καταλαμβάνει δικαιωματικά και μία ταινία του 1976, το φιλμ του Μάρτιν Σκορτσέζε «Taxidriver»
Posted in ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΕΚΤΕΝΗ, Οι Κλασσικές ταινίες
Τα 3 αδέρφια έχουν κατέβει από το Darjeeling Limited
Για κάποιο περίεργο λόγο οι πιο ενδιαφέροντες εναλακτικές ματιές, έρχονται πάντα από τη χώρα της μαζικότητας: τις Ηνωμένες Πολιτείες. Έτσι μέσα από μια βιομηχανία που παράγει στη μεγάλη πλειοψηφία της αδιάφορες και βαρετές παραγωγές ξεπήδησε ο Wes Anderson.
Αν δεν έχετε ανακαλύψει τον Άνσελ Άνταμς χάνετε, γιατί τότε αγνοείτε έναν από τους 2-3 σημαντικότερους φωτογράφους όλων των εποχών. Ένας συγκλονιστικός πραγματικά φωτογράφος, ο Άνταμς όχι μόνο έκανε μερικές από τις σημαντικότερες φωτογραφίες όλων των εποχών αλλά διαμόρφωσε και ένα ολόκληρο σύστημα στο οποίο βασίζεται από τότε η ασπρόμαυρη φωτογραφία.
Με την ευκαιρία της νέα ταινίας του Tim Burton και του εκτενούς μουσικού αφιερώματος του Γιάννη Πετρίδη, μπαίνουμε βαθύτερα στην ουσία του κλασσικού βιβλίου του Lewis Caroll και στις επιρροές του στην ποπ κουλτούρα.
Από το ΔΙΚΑΙΟΠΟΛΙΣ
Η πρόσφατη ταινία του Tim Burton (Alice in Wonderland) με θέμα τις περιπέτειες της Αλίκης στην Χώρα των Θαυμάτων αποτελεί την αφορμή για μία νέα ανάγνωση του περίφημου μυθιστορήματος. Η διαχρονικότητα και η αποδοχή του έργου του Lewis Carroll (πολυσχιδής προσωπικότητα: μαθηματικός στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, συγγραφέας και φωτογράφος) θέτει ένα θεμελιώδες ερώτημα: Που οφείλεται αυτή η επιτυχία; Είναι η διεισδυτική κριτική των ηθών της Βικτωριανής εποχής, η ανατροπή των κανόνων της πραγματικότητας, η αναζήτηση της ταυτότητας, οι πολλαπλοί συμβολισμοί που δεν απευθύνονται στα παιδιά αλλά περισσότερο στους μεγάλους;
Μια μεγάλη μορφή της σύγχρονης Ελληνικής τέχνης που συνεχίζει να μας συναρπάζει.
Μέχρι τις 13 Μαρτίου η έκθεση στο Μπενάκη (Πειραιώς) που δεν μπορεί ν’ αφήσει κανένα ασυγκίνητο.
Μια σχεδόν μυθική μορφή της νεότερης Ελλάδας ο Τσαρούχης, δημιούργησε σχολή στη νεοελληνική μας τέχνη, και απέδειξε ότι η Ελλάδα μπορεί να φέρει κάτι εντελώς διαφορετικό στον κόσμο της τέχνης, χωρίς απλά να αντιγράφει τα τεκταινόμενα στη δύση. Μέλος φυσικά της περίφημης εκείνης παρέας που διαμόρφωσε τη μεταπολεμική μας κουλτούρα (Χατζιδάκης, Γκάτσος, Κουν, κτλ),.
όχι δεν είναι πρώιμος Μιρό!
και όσο και να το ψάξετε μάλλον θα δυσκολευτείτε να βρείτε το δημιουργό. Δεν είναι όμως άλλος από τον Τιμ Μπάρτον, μα ναι το σκηνοθέτη, μιας και όταν κάποιος έχει ταλέντο φαίνεται ότι ξεχειλίζει σε ότι και να κάνει!
Δηλώνω φανατικός θαυμαστής των ταινιών του: είναι από τους σκηνοθέτες του Χόλυγουντ που κάνουν τη διαφορά, ένας πραγματικός οραματιστής που έχει διαμορφώσει ένα εντελώς προσωπικό στυλ γραφής πέρα από οτιδήποτε γνώριμο. Από την εποχή του “Σκαθαροζούμη” ακόμη (“Beetle Juice” η πρώτη του πρακτικά ταινία), ο Μπάρτον άρχησε να υφαίνει ένα φανταστικό-αισθαντικό σύμπαν το οποίο απλωνόταν μέχρι του σημείου σήμερα (15 ταινίες μετά), να μιλάμε σχεδόν για σχολή στον Κινηματογράφο. Τι να πρωτοθυμιθούμε: “Edward Scissorhands“, “Planet of the Apes“; δεν έχει γυρίσει ούτε μία βαρετή ταινία.
Έχει μεγάλο ενδιαφέρον λοιπόν η έκθεση που του αφιερώνεται στο MoMA (Μουσείο μοντέρνας τέχνης της Νέας Υόρκης).
Οι Μπήτλς ξανά στην επικαιρότητα με την επανακυκλοφορία όλης τους της μουσικής: μια υπέροχη αφορμή για να τους ανακαλύψετε.
Η χρονιά ήταν το 1967 και οι Beatles κυριολεκτικά μεσουρανούσαν: είχαν μόλις κυκλοφορήσει το εκπληκτικό album “Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Bank” το οποίο το Rolling Stone έβαλε στην κορυφή της λίστας με τα καλύτερα Rock albums όλων των εποχών και είχαν μόλις γυρίσει από το ιστορικό ταξίδι τους στην Ινδία που είχαν συναντήσει τον Μαχαρίσι Γιόγκι. Με λίγα λόγια: είχαν μόλις διαμορφώσει μια ολόκληρη εποχή και ο κόσμος δεν θα ήταν ποτέ πια ο ίδιος.
Posted in Indie Rock, ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΕΚΤΕΝΗ
Η "Πριγκίπισσα Μονονόκε": ένα επικό αριστούργημα, μία από τις καλύτερες ταινίες της δεκαετίας του '90 παρέμενε σχετικά άγνωστη μέχρι πρόσφατα στη δύση
Ένας από τους συναρπαστικότερους κινηματογραφικούς δημιουργούς, αρχίζει και γίνεται γνωστός στη δύση σαρώνοντας σε Αμερική και Ευρώπη με την ευκαιρία της τελευταίας του ταινίας – τα Ελληνικά μέσα αναμένεται να ξυπνήσουν σε μερικούς μήνες.
Posted in ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΕΚΤΕΝΗ, Οι Κλασσικές ταινίες
Πήρα ένα email να γράψω για τον Τζώρτζ Ράσελ. Αυτή η σημαντική μορφή της Jazz έφυγε από κοντά μας στα τέλη Ιουλίου. Ένας εξαιρετικός συνθέτης αλλά πάνω απ’ όλα ένας πολύ σημαντικός θεωρητικός της Jazz που επηρέασε την πρωτοπορία της τη δεκαετία του ’60 (ανάμεσα σε άλλους και τον Davis). Πολλοί λένε ότι χωρίς αυτόν ίσως να μην είχαμε το “Kind of Blue” του Davis, δεν είμαι σίγουρος, γι’ αυτό που είμαι είναι ότι ο Russell έκανε μερικά εξαιρετικά άλμπουμς, εκεί στα μαγικά τέλη της δεκαετίας του ’50/αρχές δεκαετίας ’60 και έγινε μέρος αυτής της ομάδας που οδήγησε τη τζαζ μπροστά.
Posted in ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΕΚΤΕΝΗ, Κλασσική/Jazz/Χορός
Ο Κόντογλου λειτούργησε σαν τη συνείδηση της Νεοελληνικής ταυτότητας. Σε μια εποχή που οτιδήποτε είχε να κάνει με παράδοση παραγκωνιζόταν (σας θυμίζει κάτι;) και η Ελλάδα κοίταζε απεγνωσμένα προς τη δύση για να μιμηθεί (σχολή Μονάχου, κτλ) ο Κόντογλου ανέδειξε τα αριστουργήματα που στόλιζαν κάθε πόλη και χωριό και ο καλλιτεχνικός κόσμος αδυνατούσε να δει. Σε συνέχεια του πρώτου άρθρου μας για το Φώτη Κόντογλου.
Έτσι ενώ κάθε γωνιά της Ελλάδας ήταν γεμάτη από πανέμορφες βυζαντινές Εκκλησίες με συγκλονιστηκή πραγματικά ζωγραφική και αρχιτεκτονική, τα φωτισμένα μυαλά της Ελλάδας έτρεχαν στη Γερμανία για να μιμηθούν μια στεγνή και βαρετή τεχνοτροπία που ουδεμία σχέση είχε με την Ελληνική ταυτότητα. Ομοίως, ενώ κάθε σπίτι ήταν γεμάτο μικρά έργα τέχνης:
“το παραμικρό κεντητό πουκάμισο, το πιο φτηνό βαρκάκι, το πιο ταπεινό εκκλησάκι, το τέμπλο, το κιούπι, το χράμι, όλα τους αποπνέανε μιαν αρχοντιά κατά τι ανώτερη των Λουδοβίκων” - Ελύτης
οι Έλληνες του ’30 πέταγαν στα σκουπίδια τα μαργαριτάρια που είχαν στα σπίτια τους και αντέγραφαν μανιωδώς τον κόσμο της δύσης. Αυτή τη δυτικολατρεία χτύπησε ο Κόντογλου και τη χτύπησε με όλη τη δύναμη της ψυχής του μέσα από την ίδια του την τέχνη, αλλά και μέσα από εκτενή αρθρογραφία:
“Η τέχνη μας είναι σαν τη φύση μας απλή απ’ έξω. Τα αρχαία κτήρια ξεκουράζουν με την απλότητά τους. Οι Βυζαντινές εκκλησίες με τον τρούλο θαρρείς πως είναι μικρά βουνά. Τα χωριάτικα σπίτια είναι σύμφωνα με τη φύση… Η τέχνη πρέπει να είναι σε αρμονία με τα γύρω φυσικά φαινόμενα.”
“Μου πήρε 4 χρόνια να ζωγραφίσω σαν το Ραφαήλ, αλλά μια ολόκληρη ζωή για να ζωγραφίσω σαν παιδί” συνήθιζε να λέει ο Πικάσο. Από τις αρχές Μαρτίου λοιπόν η Εθνική Πινακοθήκη στο Λονδίνο εξερευνά ακριβώς αυτή τη σχέση ανάμεσα στον Πικάσο και τους μεγάλους κλασσικούς του παρελθόντος.
“Αυτή η έκθεση σε χτυπάει στο πρόσωπο σαν έκρηξη” λέει στην αρχή του άρθρου της η τεχνο-κριτικός των Times Rachel Campbell-Johnston, αναφερόμενη στην έκθεση “Picasso: Challenging the past” της National Gallery στο Λονδίνο. Και πράγματι, η έκθεση που ξεκίνησε από το Παρίσι και βρίσκεται τώρα στο Λονδίνο, αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες συναντήσεις της τέχνης τα τελευταία χρόνια: από τη μία ο Πικάσο, ο καινοτόμος μοντερνιστής, ο άνθρωπος που επηρέασε όσο λίγοι την πορεία της σύγχρονης τέχνης και από την άλλη οι “κλασσικοί”, οι δάσκαλοι πάνω στους οποίους βασίστηκε, επηρεάστηκε, αντέγραψε και αρκετές φορές “κορόϊδεψε” με τα έργα του, όλοι κάτω από την ίδια στέγη (αν και εσκεμένα όχι στο ίδιο δωμάτιο) “αναμετρώνται ο ένας απέναντι από τον άλλο”.
Γιατί βέβαια ο Πικάσο ήταν πρωτίστως ένας καλλιτέχνης με κλασσική καλλιτεχνική παιδεία και εξαιρετική τεχνική, ο οποίος επέλεξε να σπάσει τις φόρμες και να αφήσει πίσω του το περιττό. Έτσι στην ουσία της η θεματογραφία του παραμένει εξαιρετικά κλασσική: πορτρέτα, νεκρές φύσεις και βέβαια πολλά γυμνά είναι τα θέματα γύρω από τα οποία περιστρέφονται οι πίνακές του.
Πως όμως παίρνει ένα κλασσικό θέμα (ενός Γκόγια ή ενός Βελάσκεθ που τόσο θαύμαζε) και το “απογυμνώνει” ο Πικάσο; Δείτε για παράδειγμα τις “Γυναίκες του Αλγερίου” του Ντελακρουά:
"Γυναίκες του Αλγερίου στο διαμέρισμά τους" (1834), Ντελακρουά
Σύμφωνα με τελευταίες (μη επιβεβαιωμένες ακόμη) πληροφορίες, το ιστορικό συγκρότημα από το Manchester ετοιμάζεται για επανασύνδεση.
Η είδηση έχει δυστυχώς διαψευσθεί, παρόλα αυτά μας έδωσε μια καλή ευκαιρία να θυμηθούμε το θρυλικό συγκρότημα από το Manchester!
Οι Stone Roses ξεπήδησαν από το Manchester εκεί στα τέλη της δεκαετίας του ’80. Σίγουρα δεν ήταν το πρώτο συγκρότημα της σκηνής του Manchester (προϋπήρξαν τεράστια ονόματα) αλλά ήταν σίγουρα ένα από τα σημαντικότερα και΄από αυτά που επηρέασαν περισσότερο αυτό που αρχίσαμε να αναγνωρίζουμε σαν ήχο της σκηνής του Manchester και κυριάρχησε στις αρχές της δεκαετίας του ’90.
Ο πρώτος τους δίσκος (“Stone Roses”), ένας συνδιασμός μελωδικότητας και ρυθμού κυκλοφόρησε το 1989 και έμελε να ακουστεί όσο λίγοι αλλά ακόμη περισσότερο να επηρεάσει όσο λίγοι όλα τα συγκροτήματα που ακολούθησαν (Charlatans, Inspiral Carpets, Happy Mondays, Soup Dragons, κτλ). Χωρίς αμφιβολία, ακούγοντας το Kinky Afro για παράδειγμα των Happy Mondays δεν μπορεί παρά να αναγνωρίσουμε κανείς τις ρυθμικές συνιστώσες που πρώτοι έφεραν οι Stone Roses με τον εμβληματικό δίσκο τους του 1989. Εν ολίγοις, χωρίς αυτούς πιθανά να μην είχαμε το υπέροχο ξέσπασμα της εναλακτικής μουσικής στις αρχές του ’90 που κατέκλεισε ραδιόφωνα και clubs και χαρακτήρισε την εφηβία πολλών από εμάς.
Posted in Indie Rock, ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ ΕΚΤΕΝΗ
Δημήτρης Παπαϊωάννου
Όπου ο Belbo αναρωτιέται μήπως βρίσκεται μπροστά στο μεγαλύτερο Καλλιτέχνη της γενιάς του και ποια μπορεί να είναι άραγε η συναρπαστική συνέχεια…
Η δουλειά του Παπαϊωάννου μέχρι στιγμής είναι το λιγότερο συναρπαστική! Σε ένα άγονο τοπίο που χαρακτηρίζεται από την απουσία ουσίας, την παρουσία ανούσιας πρωτοτυπίας και την παντελή έλειψη επαφής με το κοινό (προσωπικές προσεγγίσεις που δεν αφορούν κανέναν άλλο πλυν του δημιουργού), ο Παπαϊωάννου έρχεται και τα ανατρέπει όλα. Κάνει παραστάσεις γεμάτες πρωτοτυπία και δύναμη, χωρίς να φοβάται να τολμήσει σε κανένα επίπεδο. Και πετυχαίνει όχι μόνο να κινητοποιήσει ένα ευρύ κοινό, αλλά και να το συγκινήσει, να το φέρει κοντά και να κάνει το θέατρο σημείο συνάντησης. Η φράση του “αν δεν σας αρέσει αυτό που κάναμε, θα φταίμε μόνο εμείς” νομίζω είναι από μόνη της μια ρήξη με το καλλιτεχνικό κατεστημένο που καλλιεργεί “δημιουργούς” άδειων αιθουσών…
Γιατί 100,000 εισητήρια είναι πάρα πολλά για θέατρο, για την ακρίβεια δεν ξέρω καμία άλλη σοβαρή παράσταση που να έχει κόψει ούτε κατά προσέγγιση τόσα εισητήρια. Και ναι, είναι γιατί ο κόσμος τον έμαθε από την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών, αλλά όχι δεν πηγαίνει να τον δει μόνο γι’ αυτό. Γιατί…
ο Παπαϊωάννου πέτυχε να γίνει “οικουμενικός” (αποδεκτός και αγαπητός από ολόκληρο το λαό). Σε συνέχεια μεγάλων του παρελθόντως (Κουν, Χατζιδάκης, Θεοδωράκης), ο Παπαϊωάννου αγαπήθηκε και εκτιμήθηκε εξίσου σε αλώνια και σαλόνια, από μεγαλοαστούς και κοσμικούς μέχρι εναλακτικούς και από νέους μέχρι μεσήλικες, κι αυτό δεν είναι μικρό πράγμα.
|
