Ο ψεύτικος Vermeer

"Οι μαθητΏ? στους Εμμαούς"
«Οι μαθητές στους Εμμαούς»

Το 1938 ο τότε διευθυντής του Μουσείου Boymans του Rotterdam πόζαρε με καμάρι δίπλα στο καινούργιο απόκτημα του μουσείου: έναν νεο-ανακαλυφθέντα πίνακα του Vermeer με τίτλο «Οι μαθητές στους Εμμαούς». Ο πίνακας είχε αγοραστεί από το Rembrandt society και δωρηθεί στο μουσείο με τη χορηγεία ενός εύπορου Ολλανδού εφοπλιστή, το μόνο πρόβλημα; ο πίνακας ήταν ψεύτικος!

Τα παραπάνω ήταν δουλειά ενός από τους πιο ιδιοφυείς απατεώνες στην ιστορία της ζωγραφικής: του Han van Meegeren. Ο Meegeren γεννήθηκε στην Ολλανδία το 1889 και από μικρός αγάπησε την Κλασσική Ολλανδική σχολή (Vermeer, Hals, κτλ). Σπούδασε ζωγραφική στη Χάγη και ξεκίνησε να παρουσιάζει και να πουλάει τη δουλειά του με αρκετή επιτυχία. Στα μέσα της δεκαετίας του ’20 σαν ένα τρόπο να αυξήσει το εισόδημά του ξεκίνησε να ζωγραφίζει απομιμήσεις.

Η πρώτη του δουλειά ήταν πίνακες στο στύλ του Frans Hals τους οποίους υπέγραφε με το δικό του όνομα. Οι πίνακες τράβηξαν τα επιτιμητικά σχόλια των Ολλανδών κριτικών, τα οποία εξόργησαν τον Meegeren. Αποφάσησε να τους αποδείξει ότι κάνουν λάθος, μετακόμισε στη Γαλλία και ξεκίνησε να όχι μόνο να ζωγραφίζει στο στυλ αλλά και να υπογράφει με τα ονόματα των μεγάλλων Ολλανδών κλασσικών, πωλώντας τα σαν νεο-ανακαλυφθέντα έργα. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά και τα έργα άρχισαν να πωλούνται στην Ολλανδική & διεθνή αγορά τέχνης.

Ο Meegeren δεν μιμήθηκε μόνο τον τρόπο δουλειάς των παλιών ζωγράφων αλλά ανακάλυψε και μια σειρά από υλικά και διαδικασίες για να δείχνουν αυθεντικά ακόμη και στο πιο έμπειρο μάτι. Έτσι αγόρασε αυθεντικό κανβά του 17ου αιώνα, ζωγράφιζε με συγκεκριμένο τρόπο και «έψηνε» τα έργα για να σκληρύνει την μπογιά. Το αποτέλεσμα: τα χρώματα, η γυαλάδα, όλα έδειχναν αυθεντικά! Επιπλέον μπήκε βαθιά στη ζωή των ζωγράφων ανακαλύπτονας λεπτομέρειες για τις επιρροές και τα ταξίδια τους τα οποία χρησιμοποιούσε στα θέματά του.

Ο διευθυντής του μουσείου Boymans του Rotterdam καμαρώνει το καινούργιο του απόκτημα

Ο διευθυντής του μουσείου Boymans του Rotterdam καμαρώνει το καινούργιο του απόκτημα

 

Το 1936 ζωγραφίζει το πιο γνωστό του έργο: «Οι μαθητές στους Εμμαούς» με την υπογραφή του «σπάνιου» Vermeer (μόνο 35 έργα του σώζονται) τραβάει την προσοχή και αγοράζεται από το μουσείο Boymas του Rotterdam. Όλοι οι ειδικοί του Vermeer συμφωνούν στην αυθεντικότητα του έργου και ο Meegeren μετακομίζει στη Νίκαια και συνεχίζει το «έργο» του, αυτή τη φορά με την υπογραφή του Hooch.

Η ανακάλυψη της απάτης δεν ήρθε από τους ειδικούς της τέχνης όπως θα περίμενε κανείς, αλλά από το… Γ’ Ράιχ! Ένας από τους πίνακες του Meegeren αγοράζεται από τον αρχηγό του Ναζιστικού κόμματος Hermann Goring και βρίσκεται στη συλλογή του μετά το τέλος του πολέμου. Ο Meegeren κατηγορείται για συνεργασία με τους Γερμανούς και περνάει από δίκη. Μετά από μερικές ημέρες στη φυλακή ανακοινώνει δημόσια ότι το έργο δεν είναι αυθεντικό, αλλά δική του δημιουργία. Οι κατηγορίες συνεργασίας με τους Γερμανούς καταρέουν, αλλά ξαναπερνάει από δίκη για απάτη αυτή τη φορά και καταδικάζεται σε 1 χρόνο φυλακή. Πεθαίνει την τελευταία ημέρα της δίκης από καρδιακή προσβολή.

Ο Meegeren είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες φιγούρες στην ιστορία της τέχνης. Απέδειξε πόσο δυσδιάκριτες είναι οι γραμμές ανάμεσα στην αυθεντική δημιουργία και την απομίμηση και κατάφερε για αρκετά χρόνια να κοροϊδεύει ολόκληρη τη διεθνή αγορά τέχνης. Και βέβαια κανείς δεν ξέρει αν η απάτη του θα ανακαλύπτονταν τελικά, αν η ιστορία δεν του έπαιζε ένα τόσο περίεργο παιχνίδι. Τελειώνοντας θέλω να αναφέρω μια ενδιαφέρουσα στατιστική: σε μια δημοσκόπηση που έγινε τον Οκτώβριο του 1947 στην Ολλανδία, ο Meegeren αναδείχθηκε ο 2ος δημοφιλέστερος Ολλανδός. Πρώτος ήταν ο πρωθυπουργός της χώρας…

Belbo

Σύνδεσμοι:

Ο Meegeren στη wikipedia

Ένα web-site αφιερωμένο στον Meegeren

Άρθρο στο New Yorker

Advertisements

10 responses to “Ο ψεύτικος Vermeer

  1. Είναι πολύ ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς ένα κοινό στοιχείο, μια ειρωνεία θα έλεγα, που συνδέει τους δυο ζωγράφους, αντιγραφέα και αντιγραμμένο.

    Ο Βερμέερ στο μικρής παραγωγής έργο του (σώζονται 35, όπως λες, αλλά δεν έφτιαξε και παραπάνω από εξήντα , νομίζω), κάνει νύξεις μόνο της πολιτικής και γεωπολιτικής κατάστασης που επικρατεί στη χώρα του. Ο 16ος αιώνας κι ο17ος αιώνας είναι εποχές όπου η Ευρώπη σπαράσσεται από πολέμους και διωγμούς, ενώ τα χρόνια που ζει ο Β. η Ολλανδία βρίσκεται διαδοχικά και εναλλάξ σε πόλεμο με Αγγλία, Γαλλία, αυτοκρατορία των Αψβούργων. Ο Β. θα ζωγραφίσει ήρεμες σκηνές οικιακής ζωής, στιγμές καθημερινότητας. Σε κάποιους πίνακες θα δούμε κάποιους χάρτες κρεμασμένους στους τοίχους (συνηθιζόταν ως διακόσμηση) όπου απεικονίζονται και τα μεταβαλλόμενα λόγω πολέμου σύνορα της χώρας, αλλά αυτή είναι κι η μόνη διασύνδεση του έξω με το μέσα. Παρατηρούμε δηλαδή την ανάγκη απόδρασης από ενα εχθρικό περιβάλλον.
    Την ίδια απόδραση χαρακτηρίζει και το έργο του Μeegeren. Η εποχή που ζει ο Μ. είναι εποχή πολέμων και διωγμών, και παρά το ότι αυτές οι συνθήκες γονιμοποίησαν σε άλλους καλλιτέχνες το έργο τους κι οδήγησαν σε νέα καλλιτεχνικά ρεύματα (ντανταϊσμός, σουρεαλισμός, φουτουρισμός, κονστρουκτιβισμός, κλπ), αντίθετα ο Μ. επιλέγει και κείνος την απόδραση και μεταφέρεται σε εποχές μακριά. Έτσι εξηγείται κι η επιλογή ίσως του Μ. να ασχοληθεί με ζωγράφους του 17ου.

    Ένα δεύτερο στοιχείο κοινό, ας πούμε, με το Β. είναι η απροθυμία του τελευταίου να δημιουργεί θόρυβο γύρω από το όνομά του (ξέρουμε λίγα πράγματα γι αυτόν, κι ας έχουν γραφεί πολλά…-φυσικά πέθανε και ανέλπιστα νέος, περίπου 43 χρονών), ένα είδος ανωνυμίας… Κάτι τέτοιο δεν επιθυμεί κι ένας πλαστογράφος;…

    Καλό βράδυ

  2. Sikofage,

    Ενδιαφέρουσα παρατήρηση, μου αρέσει ο παραλληλισμός ανάμεσα στους δύο καλλιτέχνες. Το μεγάλο ενδιαφέρον για εμένα σε αυτή την ιστορία είναι η «σχετικότητα» της αξίας της τέχνης: ο Meegeren ζωγραφίζει στο στυλ της παλιάς σχολής και γιουχάρεται από τους κριτικούς. Όταν όμως βάζει σε παρόμοια έργα την «αυθεντική» υπογραφή του Vermeer τα έργα γίνονται δεκτά σαν αριστουργήματα από την κριτική. Άρα, ένα αριστούργημα τελικά είναι κάτι διαχρονικό ή κάθε έργο πρέπει να κρίνεται μόνο στα πλαίσια της εποχής του;

  3. Α, ούτε λόγος!
    Ο Μeegeren είναι δημιουργός, καθώς παράγει νέα έργα, έστω «δανεικής» τεχνοτροπίας. Εννοώ από τη στιγμή που διαβαίνει το στάδιο παραγωγής, αφήνοντας εκείνο της αναπαραγωγής. Όμως είναι και καλλιτέχνης;

    Τι είναι ένας καλλιτέχνης; Ένας δημιουργός που φιλτράρει την πραγματικότητα (την πραγματικότητά ΤΟΥ, θα λέγαμε, έτσι για να δώσουμε και μια μεταμοντέρνα διάσταση… 😆 ), και την αποδίδει με το δικό του τρόπο. Μπορεί και να δημιουργήσει μια πραγματικότητα, νέα, να δημιουργήσει τομή στη διαμορφωμένη κατάσταση (αν και τίποτε δεν επισυμβαίνει εν κενώ κι εν λευκώ, υπάρχουν πάντα υπόρρητες, υπόγειες, λανθάνουσες διαδρομές), αλλά μπορεί και να συνεχίσει μια παράδοση, μια σχολή ή ρεύμα, πάντα όμως καταγράφοντας το ίχνος του. Ο καλλιτέχνης, με όποια έννοια κι αν προσεγγίσουμε την λέξη, έχει την ανάγκη της έκφρασης, μερικοί λένε και της επικοινωνίας, πρωτίστως όμως της άρθρωσης της δικής του φωνής, οσοδήποτε κοινή ή ρηχή κι αν φαίνεται.

    Άρθρωσε ο Meegeren τη φωνή του; Όχι, λέω γω. Καθώς μέλημά του, ήταν η πιο πιστή μίμηση της φωνής του Βερμέερ. Κι όσο πιο πιστή η μίμηση, τόσο πιο καλή η δουλειά του. Δεν μιμήθηκε την τεχνοτροπία, την επανάλαβε. Αν δεχτούμε τώρα, πως τέχνη δεν είναι τεχνοτροπία, αλλά τεχνοτροπία και θεματολογία, τότε η θεματολογία ανήκει στο Μ. Αλλά μισός καλλιτέχνης δε γίνεται…, γίνεται;

    Έλα όμως που στην λαϊκή τέχνη, δηλαδή την απρόσωπη, δίχως υπογραφή τέχνη, ούτε διαφορετική θεματολογία έχουμε, ούτε ξεχωριστή «γραφή»! Ένα κυκλαδίτικο ειδώλιο ή ένα ηπειρώτικο υφαντό, ας πούμε. Πάλι γυρνούμε στο μηδέν…

    Μήπως τότε μπορούμε να μιλήσουμε για Τέχνη κι όχι για καλλιτέχνες; 😉 … Μήπως είδαμε λίγο φως τώρα;

    Μπα, συσκότισις, αγαπητε, καθώς ανακαλύφθηκε πως στους σπονδύλους των κιόνων του Παρθενώνα, στη πλευρά που ο ένας εφάπτεται στον άλλον, κάποιοι λιθοξόοι χάραξαν το όνομά τους…. Συγκινητικό, ε; Η ανάγκη του ανθρώπου να δημιουργήσει και να αποτυπωθεί, κι ας μη το μάθει κανείς… Ανακαλύφθηκε δε, επειδή σε παλαιότερη αναστήλωση είχαν τοποθετηθεί ανάποδα και όταν αποσυναρμολόγησαν βρήκαν τις χαράξεις ονομάτων. [Άραγε, στα φαραωνικά έργα, όπου η ανωνυμία έχει πια άλλες διαστάσεις κι άλλη …θνητότητα (ξεπαστρεύτηκε κοσμάκης, ε;), υπάρχουν τέτοιες χαράξεις; ]

    Λοιπόν, φίλε Belbo;

    Προτείνω, για να μην αδικήσουμε το ταλέντο του και την εξυπνάδα του Μeegeren, να τον αποκαλέσουμε VerΜee(ge)r(en)! 😆

    Γιατί ίσως υπάρχει μισός καλλιτέχνης τελικά….

    Καλό βράδυ

    Υ.Γ. Την απάντησή μου (μου βγήκε το χέρι να γράφω…) περι Ομπάμα, δε τη σχολίασες. Δε σ΄αφήνει η χαρά, καλέ;

  4. πολύ ενδιαφέροντα όλα μπράβο σας!

  5. Celsius,

    Επιτρέψτε μου να πω το ίδιο και για το το «Merci a mes pyjamas»! φιλικά,

  6. χαίρομαι που μπαίνω στο σπιτάκι σας και ομορφαίνει η ψυχή μου και χαλαρώνει η ματιά μου
    χαίρομαι για την ειδική γνώση που ρουφάω
    χαίρομαι που σας ανακάλυψα!
    διάβασα με πολύ προσοχή -κι εσάς και τον φίλτατο συκοφάγο…-
    θέλω να σας πω ως μη «ειδική», αλλά με πολλές προσλαμβάνουσες,
    εμένα η τέχνη ή αγγίζει και δακρύζει την ψυχή μου
    ή μ’ εξοργίζει ή μ’ αφήνει αδιάφορη…
    απ΄την στιγμή που δεν μ’ αφήνει αδιάφορη, για μένα, καταγράφεται ως τέχνη!
    ποσώς μ’ ενδιαφέρει το γνήσιο του πράγματος!
    μόνον, να, στην άκρη της καρδιάς μου θλίβομαι για την πλαστογραφία σε σχέση με το πως θα το…εκλάμβανε ο αποδημήσας δημιουργός….
    και πάλι όμως αναρωτιέμαι «τι είναι αυθεντικό?»
    την ζεστή μου καλημέρα!

  7. Anepidoti,

    Εμείς ευχαριστούμε για την επίσκεψη! Πρώτα απ’ όλα να απολογηθώ (εκ μέρους του μηχανήματος), μιας και το θαυματουργό πλην πολύπλοκο τούτο μηχάνημα σας είχε μπλοκάρει σαν SPAM (Θεός φιλάξει εσείς SPAM!) πίσω από την πλάτη μου και σας είχε βάλει στην ίδια κατηγορία με μια διαφήμιση για Poker (το διανοήστε;). Το ανακάλυψα εντελώς τυχαία και αποκατέστησα το λόγο σας όπως σας πρέπει. Αν ξαναγίνει θα πέσει βούρδουλας!

    Επί της ουσίας τώρα: δεν είμαι καθόλου ειδικός και ελπίζω να μη γίνω ποτέ στη ζωή μου (μακριά από εμάς τέτοια πράγματα)! Με ενδιαφέρουν όλα εκείνα που ομορφαίνουν τη ζωή μου και με αγγίζουν και αδιαφορώ αν είναι ή όχι υψηλή ή γνήσια τέχνη. Αυτό που μου κάνει εντύπωση σε αυτή την ιστορία είναι πόσο υποκειμενικός είναι όλος αυτός ο κόσμος της τέχνης: οι πίνακές του γιουχάρονταν από τους ίδιους κριτικούς που αργότερα υμνούνταν, απλά λόγω της υπογραφής!

    Για τον «αυθεντικό» τώρα τι να πω: αν έβλεπε τα έργα, λέτε να του άρεσαν; Και αν ναι ίσως και να άφηνε τον Meegeren να συνεχίσει να χρησιμοποιεί την υπογραφή του…

    να συνεχίσετε να μας έρχεστε!

    φιλικά, Belbo

  8. Βασικά, και για αρχή, καλησπέρα σας!
    1ον. Έχω (σκατο)χαρεί για το όλον ποστ+σχόλια! Ο συκοφάγος είναι εξαιρετικός σχολιαστής των άρθρων σας αγαπητέ μου Belbo, και η ανεπίδοτη ήρθε να βάλει και μία παράμετρο που ήθελα και εγώ να βάλω! Σας ζηλεύω λοιπόν για τους αναγνώστες σας!
    2ον. Θα πω και εγώ το κατιτίς μου γιατί το σκέφτομαι έντονα κάθε φορά που αποκαλύπτεται κάποια τέτοια «γκάφα»: Ποιά η σχέση της αξίας της τέχνης με την αγοραστική της αξία τελικά;
    Τι εννοώ;
    Λέτε ας πούμε «Απέδειξε πόσο δυσδιάκριτες είναι οι γραμμές ανάμεσα στην αυθεντική δημιουργία και την απομίμηση και κατάφερε για αρκετά χρόνια να κοροϊδεύει ολόκληρη τη διεθνή αγορά τέχνης». Αυτό για το οποίο δικάστηκε είναι ακριβώς η απάτη στην ΑΓΟΡΑ τέχνης. Αν ο Vermeer π.χ. δεν ήταν ένας «ακριβός» ζωγράφος, θα ήτο απάτη προφανώς να υπογράφεις ένα έργο σου με το όνομα του, αλλά δεν θα σε κυνηγούσε κανείς, αφού άλλωστε ο Vermeer που θα δικαιούταν να το κάνει είχε πεθάνει.
    Ίσως το θέμα μου είναι έτσι κι αλλιώς η εμπορευματοποίηση της τέχνης. Εννοείται ότι δεν λέω να μην πληρώνεται ένας καλλιτέχνης και να μην πουλάει το έργο του. Αυτό που με θορυβεί είναι το πόσο αυτό έχει σχέση με αυτό που λέμε «διεθνές χρηματιστήριο τιμών των έργων τέχνης» και που ενίοτε εξαφανίζει έργα από το δημόσιο χώρο και τα οδηγεί σε κλειστά δωμάτια!
    Δεν ξέρω αν τα κατάφερα να πω αυτά που θέλω, αλλά δεν σας φοβάμαι εσάς και τους αναγνώστες σας…πιάνεται πουλιά στον αέρα!
    Φιλικά!

  9. Αγαπητό Μπαλόνι,

    Πραγματικά χαίρομαι που έχω αναγνώστες ανθρώπους σαν κι εσάς!

    Στο ερώτησή σας τώρα: η απάντηση είναι απλή νομίζω, ΚΑΜΙΑ! Η αγορά της τέχνης (όπως και κάθε άλλη αγορά) κυβερνάται από τις αρχές της προσφοράς και της ζήτησης, άρα η αξία ενός έργου (εάν βέβαια μπορεί κάτι τέτοιο να οριστεί), δεν έχει καμία σχέση με την τιμή του.

    Τα παραδείγματα από την ιστορία της τέχνης πολλά, αλλά αξίζει να τα θυμιθούμε:
    – Van Gogh: πέθανε έχοντας καταφέρει να πουλήσει 1 μόνο έργο (αν θυμάμαι καλά) και μετά το θάνατό του οι τιμές των έργων του έφτασαν στα ύψη.
    – Κωστάκης (Ρωσική Πρωτοπορία): αγόραζε τα έργα για ελάχιστα χρήματα και του έλεγαν ότι αγόραζε σκουπίδια.
    – Hirst (το άλλο άκρο): πόση αξία μπορεί να έχει ένας ταριχευμένος καρχαρίας ή ένα κλουβί με χάπια; 70 εκατομμύρια ίσως; με ποια λογική;

    Και βέβαια από πίσω υπάρχει όλο το κύκλωμα εμπόρων/Γκαλερύ που ανεβάζει/κατεβάζει καλλιτέχνες παίζοντας Χρηματιστηριακά παιχνίδια. Συμφωνώ μαζί σας κι εγώ το απεχθάνομαι.

    «Θέλω να δολοφονήσω τη ζωγραφική» συνήθιζε να λέει ένας άλλος μεγάλος ζωγράφος ο Μιρό (για τον οποίο ετοιμάζω ένα μικρό κείμενο), μιας και απεχθανόταν τη χρήση της τέχνης σαν αξεσουάρ ή status symbol από τους πλούσιους. Οργισμένος, τη δεκαετία του ’20 έσπασε κάθε δεσμό με την παραδοσιακή τέχνη και χάραξε έναν εντελώς προσωπικό δρόμο μέσα από το σουρεαλισμό/ντανταϊσμό, σε μια μεγάλη καριέρα που κράτησε 70 χρόνια μέχρι το θάνατό του. Η ειρωνία; τον περασμένο Μάϊο έργο του πουλήθηκε για 17εκ δολλάρια…

    φιλικά, Belbo
    Υ.Γ. Μας χρωστάτε και τις εντυπώσεις σας από το Μπενάκη, ε!

  10. Εκλεκτό καφενείο, καλημέρα!

    Α! ο Belbo είναι όλα τα λεφτά (έχει γούστο να μου πει ότι τον απαξιώνω δια του…πληθωρισμού 😆 )

    Χρηματιστήριο Τέχνης, α! αυτή είναι ζωή… Αν έχεις χρήμα, αγοράζεις τώρα που οι τιμές και εκεί πέφτουν (όχι τόσο δραματικά, όσο στις άλλες -χρηματ-αγορές, όχι δα… ), καθώς μόλις επανέλθει η ευημερία στον πλανήτη, το πλεονάζον χρήμα θα ξανασπρώξει τις τιμές δια την άγουσαν.

    Αν δεν άξιζαν τα λεφτά τους οι επενδύσεις αυτές, τότε οι τράπεζες δε θα είχαν τεράστιες συλλογές από έργα τέχνης (αλήθεια, υπάρχει τράπεζα που να έχει συλλογή κολεοπτέρων; εγώ έχω μια μικρή και θέλω να την ανταλλάξω με ένα στεγαστικό δάνειο. γίνεται;).

    Καλημέρα σε σας και στις συλλογές σας…

    (Ο κελαηδών δεν ειρωνεύεται περί ευχών, καθώς διαθέτει μια μικρή συλλογή από γκραβούρες της Κεφαλονιάς. Αχ, αυτός ο τοπικισμός πόσο μου χει κοστίσει…)

    Υ.Γ.1 Ο χρυσός έπεσε, κάτω από τα 800 $ η ουγγιά. Αλίμονο σε αυτούς, που όταν γκρεμίζονταν τα χρηματιστήρια αυτοί στράφηκαν στο χρυσό (τον έφτασαν κάποια στιγμή και λίγο πάνω από τα 1000 $ !) Δεν αγόραζαν τίποτα έλληνες ζωγράφους της σχολής του Μονάχου, πού είναι σχετικά τζάμπα!…

    Υ.Γ.2 Τελικά σύμβουλος τέχνης ή σύμβουλος επενδύσεων; Σίγουρα πάντως: χαρτοφυλάκιο έργων τέχνης! 😀

    Y.Γ.3 Δείτε κι ένα χθεσινό άρθρο στην Ελευθεροτυπία:

    http://www.enet.gr/online/online_text/c=113,id=54864944

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s