Φώτης Κόντογλου: πατριάρχης της Νεοελληνικής τέχνης

 kon

Με αφορμή το εκτενές αφιέρωμα του λογοτεχνικού περιοδικού «η λέξη» (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2008), ο Belbo εξερευνά την ιδιαίτερη περίπτωση του Φώτη Κόντογλου και πως κατάφερε να επηρεάσει τόσο τη Νεοελληνική μας τέχνη.

Έχει πραγματικά πολύ ενδιαφέρον να διαβάσει κανείς στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού «η λέξη» τα πράγματα τα οποία γράφουν για τον Κόντογλου οι σημαντικότεροι των γραμμάτων και των τεχνών μας: Μινωτής, Παπατσώνης, Καρούζος, Βρεττάκος, Πλωρίτης, Ιωάννου, Καμπανέλης, Κούνδουρος, Σαββόπουλος, φυσικά Τσαρούχης και Εγγονόπουλος και πολύ άλλοι αναφέρονται στο ρόλο που έπαιξε ο Κόντογλου στη ζωή και το έργο τους και είναι να απορεί κανείς πως ένας τόσο ιδιαίτερος και «μονοδιάστατος» άνθρωπος κατάφερε να επηρεάσει σε τέτοιο βαθμό τη Νεοελληνική μας τέχνη και τον ορισμό της «Ελληνικότητας» σε αυτήν.

«Αν παλιότερα είχαμε το Σολωμό, τον Παπαδιαμάντη και τον Καβάφη, στο μεσοπόλεμο οι πραγματικά Μεγάλοι ήταν, το ξαναλέω, αυτοί μόνον οι τρεις: Καρυωτάκης, Παρθένης, Κόντογλου» – Εγγονόπουλος

«Είμαι ευτυχής και περήφανος που υπήρξα μαθητής του Κόντογλου» – Τσαρούχης

«Το κήρυγμα του Κόντογλου για επιστροφή στο ρωμέϊκο είχε οδηγήσει τον ξενόφερτο και ξενόθρεφτο Κούν στην ανακάλυψη των γνήσιων χυμών και μορφών της Ελληνικής ψυχής. Και πάνω σ’ αυτό διαμορφώθηκε ο «λαϊκός εξπρεσσιονισμός» της «λαϊκής σκηνής», που έστησε ο Κουν με τον μαθητή του Κόντογλου τον Γιάννη Τσαρούχη, και τον Διονύνη Δεβάρη.« – Πλωρίτης

«Ο Κουν αγαπούσε να λέει πως ο Φώτης Κόντογλου ήταν δάσκαλός του, ήταν ο άνθρωπος απ’ τον οποίο έμαθε τα πιο ακριβά και τα καλύτερα.» – Καμπανέλης

«Είναι τόσο πειστικός, τόσο πολύ μου ταιριάζει η φωνή του, τόσο συμφωνώ, στα πιο πολλά, με τη σοβαρή ματιά του, ώστε φοβάμαι – μάταια βέβαια – μήπως αρχίσω να μιλώ με τον τρόπο του. Εγώ ένας άνθρωπος μεγαλωμένος μέσα στην άσφαλτο, στα καυσαέρια και στις σύγχρονες κατακόμβες…» – Ιωάνου

«Μα πως γίνεται ένας άνθρωπος μόνος, ν’ αλλάξει το γούστο μας, να μας δώσει μια καινούργια ματιά για να δούμε τον τόπο μας και τον εαυτό μας, να αποκαταστήσει τη συνέχεια και την ενότητα της εκκλησιαστικής μας τέχνης και τέλος να μας δείξει μια ουράνια Λογική, αντάξια της τρέλας μας και του πραγματικού μας πάθους;» – Σαββόπουλος

Ο Κόντογλου γεννήθηκε στη Μικρά Ασία το 1895. Εκεί τελειώνει το σχολείο και μετά την αποφοίτησή του έρχεται στην Αθήνα και γράφεται στη σχολή Καλών Τεχνών. Τα παρατάει όμως και φεύγει για το Παρίσι όπου έρχεται σε επαφή με ολόκληρη την καλλιτεχνική πρωτοπορία της εποχής. Ταξιδεύει σε ολόκληρη την Ευρώπη και στη συνέχεια επιστρέφει στην Μικρά Ασία, παίρνει μέρος στη μικρασιατική εκστρατεία μέχρι την καταστροφή που τον οδηγεί τελικά στην Αθήνα. Το βιβλίο του Pedro Cazas τον κάνει ευρέως γνωστό και μέλος καλλιτεχνικών κύκλων. Το 1923 πηγαίνει στο Άγιο Όρος και έρχεται σε επαφή με τη Βυζαντινή τέχνη η οποία τον σημαδεύει. Επιστρέφει στην Αθήνα όπου γράφει («Ταξείδια», «Το Αϊβαλί η πατρίδα μου», «Μυστικά Άνθη», κα) και ζωγραφίζει ασταμάτητα (μεταξύ άλλων κάνει όλη την εικονογράφηση του Δημαρχείου Αθηνών). Πεθαίνει το 1965.

έπεται συνέχεια βέβαια,

Belbo

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ: «Φώτης Κόντογλου: Πατριάρχης της Νεοελληνικής τέχνης – Μέρος 2ο»

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Γιάννης Τσαρούχης

 

Advertisements

3 responses to “Φώτης Κόντογλου: πατριάρχης της Νεοελληνικής τέχνης

  1. Μοναδική μορφή του ελληνικού πολιτισμού.. Καλησπέρα..

  2. Καλησπέρα,

    Πραγματικά πολύ ιδιαίτερη και σημαντικότατη μορφή του πολιτισμού μας. Δυστυχώς εξαιρετικά υποτιμημένη (αν ψάξετε τα βιβλία του θα βρείτε ότι μερικά πλέον είναι δυσεύρετα) και ξεχασμένη πλέον – πιθανά λόγω της σχέσης του με τη Θρησκεία η οποία δεν άφησε πολλούς να δουν την ουσιώδη συνεισφορά του στην Νεοελληνική μας ταυτότητα. Αν δεν υπήρχε Κόντογλου, δεν θα υπήρχε Τσαρούχης (ή τουλάχιστον έτσι όπως τον ξέρουμε σήμερα) και μια ολόκληρη σχολή που μας έφερε σε επαφή με τη ζωντανή παράδοσή μας και κόμισε κάτι διαφορετικό στον κόσμο. Επηρέασε εξίσου και στο γραπτό λόγο μια σειρά από λογοτέχνες ξεκινώντας από τον Καζαντζάκη (δεν είναι ιδιαίτερα γνωστό). Θα επανέλθω όμως σίγουρα στον Κόντογλου αργότερα με περισσότερα ενδιαφέροντα, φιλικά,

  3. καλησπέρα,

    αν και δεν είναι από τους αγαπημένους μου ζωγράφους μια και δεν μου αρέσει ιδιαίτερα η βυζαντινή ζωγραφική είναι σίγουρα μια σημαντική προσωπικότητα. Ο Εγγονόπουλος που υπήρξε μαθητής του είναι ένας από τους αγαπημένους ελληνες ζωγράφους.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s