Κριτική και εντυπώσεις: Οιδίπους Τύραννος (ΙΙ)

Από τον Δικαιόπολι

Όσοι βρεθήκαμε την περασμένη εβδομάδα στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου γνωρίζαμε τι θα παρακολουθήσουμε. Ήταν μία παράσταση με απόλυτο σεβασμό στο αρχαίο κείμενο στην κλασσική παραδοσιακή μορφή χωρίς αμφισβητήσιμους νεωτερισμούς.

 Ο σκηνοθέτης και δάσκαλος Σπύρος Ευαγγελάτος, συνεπής στην πορεία του και την ιστορία του παρουσίασε το αριστούργημα του Σοφοκλή «Οιδίπους Τύραννος». Ο θεμελιωτής του Εθνικού Θεάτρου Φώτος Πολίτης έγραφε το 1993 σε ένα χρονογράφημά του για το έργο στην εφημερίδα Πρωία: «Ο ‘‘Οιδίπους Τύραννος’’ του Σοφοκλέους είναι ένα έργο ακμής ενός μεγάλου αιώνιου πολιτισμού, είναι καρπός ενός πολιτισμού στην κορύφωσή του». Και έχει απόλυτο δίκηο. ο Οιδίπους είναι ένα καθ’ ολοκληρίαν ελεύθερο άτομο, στο οποίο απεικονίζεται μία πολιτεία ελευθέρων ατόμων: η Αθήνα της εποχής του Περικλή στην μέγιστη ακμή της. Χωρίς την ελάχιστη υποστήριξη κερδίζει την ζωή του, αντιπαλαίοντας θεούς και δαίμονες, μόνο με τις προσωπικές του δυνάμεις. Η ικανότητά του εγγίζει τα όρια της «ύβρεως» και ο μοναδικός τούτος άνδρας συντρίβεται υπό το βάρος ανομημάτων για τα οποία δεν είναι υπεύθυνος αυτός αλλά μία τάξη θεϊκή, ασύλληπτη και απροσδιόριστη από τον ανθρώπινο νου. Ακριβώς στο σημείο αυτό επέλεξε να εστιάσει και ο πολύπειρος σκηνοθέτης σε μία παράσταση, η οποία κινήθηκε στις βασικές παραδοσιακές συντεταγμένες αλλά χωρίς ιδιαίτερη έμπνευση χωρίς το συνεκτικό εκείνο στοιχείο που θα μπορούσε να μας συνταράξει.

Ανομοιογενής εξ άλλου ήταν και η διανομή. Ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης προσπάθησε με φιλοτιμία και προσήλωση αλλά ούτε το ειδικό βάρος είχε να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις  ενός τέτοιου ρόλου ούτε την ανάλογη εμπειρία. Η επιλογή του για τον κολοσσιαίο αυτό ρόλο από τον σκηνοθέτη επί τη βάσει ηλικιακών κριτηρίων μας υπενθύμισε την αντίστοιχη και μάλλον αποτυχημένη επιλογή στην χειμερινή παράσταση της Έντα Γκάμπλερ. Η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη απέτυχε παταγωδώς στον ρόλο της Ιοκάστης και θα ήταν
προτιμότερο να ξεχάσει την ερμηνεία της στην παράσταση… Από τους άλλους ρόλους μόνο ο Κορίνθιος Βοσκός του Κωνσταντίνου Ανταλόπουλου που είχε το απαραίτητο νεύρο και ο Εξάγγελος του Θ. Κουρλαμπά ικανοποίησαν σχετικά. Αδιάφορος ήταν ο Θεράπων του Σωτήρη Τσακομίδη ενώ τελείως εκτός κλίματος ο Κρέων του Ν. Αρβανίτη δεν απέδιδε ούτε κατ’ ελάχιστον την στιβαρότητα του προσώπου και παρά τις αντίθετες απόψεις άτονος ήταν και ο Τειρεσίας του Μάνου Βακούση. Ο Χορός, μέγιστο ζήτημα στην αρχαία τραγωδία, κινήθηκε με επάρκεια στο πνεύμα των εντολών του σκηνοθέτη. Δεν μας έπεισαν όμως οι
επιλογές για την εκφώνηση των χορικών με την χρήση της μουσικής, οι οποίες είχαν μία λυρική διάσταση που θύμιζε περισσότερο όπερα.

Από τα χειρότερα στοιχεία στην παράσταση τα σκηνικά και τα κοστούμια του Γ. Πάτσα (το μόνο ίσως εύστοχο εύρημα ήταν η αποδόμηση του σκηνικού, το οποίο μάλλον ήταν σκηνοθετική οδηγία) δεν υπηρέτησαν το έργο. Ανάλογη είναι και η αίσθησή μας για την μουσική του Γιάννη Αναστασόπουλου. Εξαιρετική η μετάφραση του Κ. Χ. Μύρη σε σωστά και ωραία Ελληνικά. Εν ολίγοις μία ευπρεπής παράσταση, γεγονός διόλου ευκαταφρόνητο, αλλά χωρίς ιδιαίτερη άποψη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Κριτική για τον Οιδίποδα Τύραννο από το Belbo

Advertisements

2 responses to “Κριτική και εντυπώσεις: Οιδίπους Τύραννος (ΙΙ)

  1. Στέλιος Κρητικός

    Σχετικά με τη παράσταση του Οιδίποδα του Σπ. Ευαγγελάτου κατ’ αρχάς δεν τη παρακολούθησα, άρα δεν έχω προσωπική άποψη. Αυτό όμως που πιστεύω για τη γενικώτερη ιδέα της Επιδαύρου είναι το εξής:
    Μιλάμε αντικειμενικά για ένα ιερό χώρο από κάθε άποψη, που του αρμόζει απόλυτος σεβασμός τόσο από τους ανθρώπους που επιτελούν καλλιτεχνική προσπάθεια στις πανίερες πέτρες του, όσο και από εμάς που παρακολουθούμε τις προσπάθειες αυτές καθήμενοι στις ίδιες πέτρες που έχουν καθήσει γενεές ολόκληρες τα τελευταία 2500 χρόνια.
    Μιλάμε για ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα για τη τελειότητα του οποίου συρρέουν επί δεκαετίες, χιλιάδες ανθρώπων απ’ όλο το κόσμο για να θαυμάσουν! Κι αν κάποιοι απ’ αυτούς έχουν μάλιστα και την ευκαιρία να παρακολουθήσουν κάποια παράσταση, θεωρούν τους εαυτούς τους ευλογημένους.
    Ως έτσι καθιερωμένος χώρος το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου λοιπόν, θα προτιμούσα να αποτελεί για μεν τους καλλιτέχνες (σκηνοθέτες, σκηνογάφους, ηθοποιούς, μουσικούς κλπ) το απόγειο της επαγγελματικής τους προσπάθειας και να διαβαίνουν το κατώφλι αυτού του ιερού χώρου σαν αναγνώριση και μόνον του ταλέντου και της εμπειρίας τους κι όχι νάναι ένας στοίβος πειραματικών προσπαθειών του στύλ «τι θέλει να πει ο ποιητής?» Δόξα τω Θεώ γι αυτές τις προσπάθειες που κάποιες απ’ αυτές είναι αξιόλογες, υπάρχουν πάρα πολοί χώροι στις πόλεις μας που μπορούν να εκτελεστούν.
    Για δε το θεατή που θα έχει τη τύχη να παρακολουθεί μια τέτοια μοναδική προσπάθεια, να ξέρει σε κάθε περίπτωση ότι αυτές οι 2 ώρες σ΄αυτό το χώρο είναι 2 ώρες πραγματικής ζωής, ελευθερίας του πνεύματος και της ψυχής, πνευματικής εκπαίδευσης κι όχι αχαλίνωτης εξάρτησης στα τεχνολογικά σκουπίδια. Ας θεωρήσουμε για μια στιγμή στο σαλεμένο μας μυαλό ότι το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου μπορεί να γίνει ο τελικός σκοπός, η απόλυτη αναγνώριση κι εμπειρία για όλους μας, τα Κύθηρα που τελικά μπορούμε να βρούμε.

  2. ΜΑΡΙΑ ΚΑΛΥΒΙΩΤΟΥ

    Εγώ παρακολούθησα την παράσταση το Σαββατο 10-07-10 και έχω να πω ότι σε γενικές γραμμές ήταν μια πολύ καλή παράσταση. Δεν έχω ειδικές θεατρικές γνώσεις αλλά προσπαθώ, όταν παρακολουθώ μια παράσταση, να ευαισθητοποιώ τις «κεραίες » μου.
    Κατ’ αρχάς συμφωνώ ότι ο Βακούσης ήταν λίγο άτονος στην ερμηνεία του Τειρεσία αλλά ήταν στο σωστό δρόμο. Ο Μαρκουλάκης, τον οποίο έχω δει μόνο μία ακόμη φορά στο θέατρο να παίζει Αμλετ και έχω να θυμάμαι πόσο συγκεντρωμένος ήταν στο ρόλο του και ότι, ενώ το παίξιμο του ήταν αρκούντως εσωτερικό, έπαιζε και με το σώμα του, εξέφραζε ότι έπρεπε με ολόκληρη την κίνηση του, έστω και την πιο ελαφριά, με το σώμα του. Στον Οιδίποδα έχω να πω ότι, τουλάχιστον στην αρχή του έργου, αν όχι και στη συνέχεια, η εκφορά του λόγου ήταν ταχεία, χωρίς τις παύσεις που είναι αναγκαίες από έναν άνθρωπο ο οποίος καλείται να συνειδητοποιήσει σοβαρά και δραματικά γεγονότα και να τα διαχειριστεί. Επίσης έχω την εντύπωση ότι κάποιες στιγμές που δεν ήταν στο κέντρο των εξελίξεων, δεν «ήταν » εκεί, στην παράσταση. Οσο για την Καραμπέτη-Ιοκάστη, στο πλαίσιο της σκηνοθετικής άποψης που ήθελε να τονίσει το στοιχείο της γυναίκας-ερωμένης-συζύγου και συντρόφου, τη βρήκα πολύ καλή, αφοσιωμένη στο ρόλο της και πιστή στη σκηνοθετική ματιά. Περισσότερο μου άρεσε ο Κρέων-Αρβανίτης, ο οποίος, πάλι μετά από σκηνοθετική άποψη υποθέτω, τόνισε το σώφρον στοιχείο του ρόλου, κάνοντας μας να ξεχάσουμε τον Κρέοντα της Αντιγόνης, τον αλλαζόνα και σκληρό βασιλιά. Με παύσεις όπου χρειαζόταν με εναλλαγές σε ένταση και σωφροσύνη, με πολύ μελετημένη εκφορά του λόγου του, ο Αρβανίτης με εντυπωσίασε ,όπως και οι λοιποί ηθοποιοί, μέσα σε ένα σκηνικό αφαιρετικό, διαχρονικό, συμβολικό και συγχρόνως ευρηματικό που με έκανε να θυμηθώ τους μάταιους συμβολισμούς της παράστασης της Πατεράκη το 2008 στον διπλό Οιδίποδα (είχε ανεβάσει Οιδίποδα επί Κολωνώ και Οιδίποδα Τύραννο) ο οποίος τώρα, μετά την κατ’ Ευαγγελάτο εκδοχή, μου φαίνεται βαρύς και ίσως λίγο φλύαρος ( σίγουρα όμως όχι για γιουχαϊσματα τα οποία είχαν εκδηλωθεί τότε). Και τότε η Καραμπέτη έπαιζε στην παράσταση, είχε το ρόλο της Αντιγόνης η οποία περιφέρει τον κυνηγημένο από τις Ερινύες πατέρα της και σχεδόν δεν το πίστευα τότε πως ήταν η ίδια ηθοποιός καθώς ήταν τότε απολύτως η παιδούλα που περιέβαλλλε με τρυφερότητα τον πατέρα της και η οδηγός στη μάταιη περιπλάνηση του. Ο φετινός της ρόλος ήταν πιο γνώριμος στο κοινό, την έχουμε δει σε ρόλους γυναίκας, συζύγου, ερωμένης.
    Οσον αφορά τη μουσική εκφορά των χορικών, κιν εμένα με ξένισε στην αρχή αλλά είναι μια ιδέα η οποία θα έχει σίγουρα εφαρμογή στο μέλλον.
    Συμφωνώ απολύτως με την επιλογή της μετάφρασης του Μύρη, είναι η κορυφαία, τονίζει περισσότερο τις τραγικές ειρωνείες του Οιδιπόδειου δράματος εκμεταλλευόμενη τον πλούτο της γλώσσας ενώ συγχρόνως είναι απλή και βατή απευθυνόμενη σε κάθε ηλικία και μόρφωση.
    Συνολικά πάντως ήταν μια παράσταση σφιχτή, δεμένη που τη ρούφαγες.
    Και για την ιστορία. Ενας σκύλος ήρθε και κάθησε δίπλα μας, στα ανώτερα σκαλιά του κάτω διαζώματος και παρακολούθησε με συγκέντρωση ένα μισάωρο της παράστασης χωρίς να ενδίδει σε ενοχλήσεις που του έκαναν συνθεατές μας για να αποχωρήσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s