Κριτική: Ριχάρδος ο 3ος του Σαίξπηρ στην Επίδαυρο (Κέβιν Σπέϊσι, Σαμ Μέντες)

281916_10150250566785770_39461675769_7990452_7887011_n.jpg

Περίμενα περισσότερα από αυτή την παράσταση. Όχι, δεν είναι ότι ο Kevin Spacey δεν ήταν καλός ή ότι η σκηνοθεσία του Sam Mendes έπασχε, αλλά η αλήθεια είναι ότι για μια τόσο πολυσυζητημένη παράσταση περίμενα κάτι το εξαιρετικό, κάτι που τελικά δεν είδα. Γιατί μπορεί τα ιθαγενή έντυπα να φωνάζουν «μεγαλειώδης», «κορυφαία» και άλλα τέτοια, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι είδαμε μια καλή παράσταση, αλλά μέχρι εκεί.

Η παράσταση ήταν άνιση και σε αρκετά διαφορετικό ύφος: το πρώτο μέρος ήταν αρκετά ειρωνικό με έντονη ροπή προς την παρωδία σχεδόν (θα εξηγήσω παρακάτω τι εννοώ), το 2ο μέρος πολύ περισσότερο δραματικό και με πολύ καλύτερο ρυθμό. Άνιση παράσταση και ως προς τις ερμηνείες: ο Σπέϊσι καλός, αλλά οι δεύτεροι ρόλοι λιγότερο εντυπωσιακοί, αλλά ας γίνω πιο συγκεκριμένος:

Μ΄ άρεσαν αρκετά πράγματα: η λιτότητα της παράστασης (χαρακτηριστικό του σύγχρονου Βρετανικού θεάτρου) με εξαιρετικά απλά σκηνικά (συμπεριλαμβανομένου των 14 πορτών). Μου άρεσε επίσης η μεταφορά στο σήμερα με τις αναφορές σε Καντάφι και λοιπούς δικτάτορες, πολύ καίρια και ναι βοηθούσε το έργο και το έκανε πολύ πιο σύγχρονο. Ο Σπέϊσι ήταν πολύ καλός, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη και τις ιδιαίτερες απαιτήσεις του ρόλου (στάση σώματος), έπαιξε ακούραστα με ένταση και πάθος, ήθελε πάρα πολύ να ζήσει αυτό το ρόλο και έβγαινε αυτό.

Δούλεψε επίσης εξαιρετικά η μουσική: το εύρημα με το τύμπανα ήταν απλό αλλά ουσιαστικό, δίνοντας το ρυθμό σε κάθε σκηνή. Η χρήση τους ιδιαίτερα στο δεύτερο μέρος ήταν εξαιρετική και δούλεψε καλά στα σημεία που ανέβαινε η ένταση (σκηνή μάχης, κτλ). Ο Μέντες είχε και άλλα έξυπνα ευρήματα (και πάλι στο 2ο μέρος), η σκηνή με τη «σύνδεση» με το Εκκλησάκι, ή κοντά στο τέλος με τους δύο αντιπάλους στο ίδιο τραπέζι ήταν απλά ιδιοφυής.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα που είχα μ’ αυτή τη φιλότιμη προσπάθεια είναι η προσέγγισή της: στο πρώτο μέρος και σε μια προσπάθεια προσέγγισης του κοινού δόθηκε υπερβολική βαρύτητα στο κωμικό στοιχείο με αποτέλεσμα η παράσταση να χάσει την ισορροπία της και ο χαρακτήρας να ρέπει επικίνδυνα προς το γελοίο. Το έργο δεν είναι μαύρη κωμωδία: ο συγγραφέας θέλει να δείξει τα άκρα στα οποία μπορεί να φτάσει ένας τέτοιος χαρακτήρας, αλλά σίγουρα το να εξολοθρεύει τους αντιπάλους του δεν είναι στις προθέσεις του Σαίξπηρ να παρουσιαστεί σαν αστείο. Ναι, χρησιμοποιεί χιούμορ για να απαλύνει την ένταση σε κάποια σημεία σε όλα του τα έργα, αλλά αυτό χρειάζεται μέτρο και ισορροπία: ο Μέντες καθοδήγησε τον Σπέϊσι σε μια ερμηνεία που έφτανε στα όρια της παρωδίας, «κλείνοντας το μάτι» στο κοινό σε κάθε σχεδόν ατάκα στην αρχή του έργου, τορπιλίζοντας τη δραματικότητα του χαρακτήρα.

Δε μου άρεσαν επίσης οι δεύτεροι ρόλοι: πέραν του Σπέϊσι και του Μπάκινχαμ, νομίζω ότι οι υπόλοιποι κινήθηκαν στα όρια της μετριότητας. Σκέφτομαι ότι αυτό μπορεί να ήταν και αποτέλεσμα του γεγονότος ότι το όνομα του Σπέϊσι «υπέγραφε» την παράσταση και δεν άφηνε πολύ χώρο στους υπόλοιπους. Σε κάθε περίπτωση, οι ερμηνείες δεν ήταν του επιπέδου που έχω συνηθίσει να βλέπω στα πρωτοκλασάτα Αγγλικά θέατρα.

Δε μπορώ και να μη συγκρίνω και με το εξαιρετικό «Χειμωνιάτικο Παραμύθι» που είχαμε δει πριν δύο χρόνια από τον ίδιο σκηνοθέτη (περισσότερα μπορείτε να βρείτε ΕΔΩ). Μια παράσταση που μας είχε αφήσει τις καλύτερες των εντυπώσεων με εκπληκτικούς πραγματικά δεύτερους ρόλους που άστραφταν από γοητεία, δύσκολη η σύγκριση.

Δε μπορώ να μην αναγνωρίσω τις καλές προθέσεις και την προσπάθεια του Σπέϊσι, αλλά το αποτέλεσμα δεν ήταν ανάλογο και βρήκα αρκετές φορές τον εαυτό μου να μένει εκτός των πραγμάτων που συνέβαιναν στη σκηνή, κρίμα…

Belbo

Προτείνω επίσης να ρίξετε μια ματιά και σε άλλες μεγάλες ερμηνείες του Ριχάρδου, ξεκινώντας από τον εεμβληματικό Ριχάρδο του Ίαν Μακέλαν που τον έπαιξε αρχικά στο θέατρο και μετά στον Κινηματογράφο σε μια εξαιρετική (σύγχρονη και πάλι) μεταφορά – προσέξτε πόσο πιο σοβαρά προσεγγίζεται το θέμα (κομμάτια της ταινίας υπάρχουν στο youtube).

Ή τον Ολίβιε σε μια πιο κλασσική ερμηνεία:

Advertisements

11 responses to “Κριτική: Ριχάρδος ο 3ος του Σαίξπηρ στην Επίδαυρο (Κέβιν Σπέϊσι, Σαμ Μέντες)

  1. Παράθεμα: Πρόγραμμα Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου 2011 | Belbo

  2. Παράθεμα: Περισσότερος Ριχάρδος ο 3ος από το Φεστιβάλ Αθηνών | Belbo

  3. Οσον αφορά τις αναφορές σε σύγχρονους δικτάτορες,θα ήταν καλύτερα να απέχει η παράσταση και τα σχόλια του πρωταγωνιστή και του σκηνοθέτη, έτσι όπως τα διαβάσαμε στο Εφ. Καλύτερα να γίνονται αναφορές σε πρόσωπα των οποίων ο απολυταρχισμός και η βαρβαρότητα είναι ιστορικά ελεγμένη, οπότε πρέπει να πάμε μερικές δεκαετίες πιο πίσω.
    Οσον αφορά στη σκηνοθεσία είχε τόσα ευρήματα αλλά δεν είχε αίσθηση της θεατρικής οικονομίας σε ένα έργο με πολλά πρόσωπα στο οποίο, αν και προσήλθα διαβασμένη (σχετικά) και πάλι μπερδεύτηκα με την πληθώρα των χαρακτήρων-θυμάτων.
    Οσον αφορά στο κωμικό στοιχείο, δεν είναι το ίδιο το κείμενο το οποίο έχει το κωμικό αυτό στοιχείο? Και μήπως το αστείο δε συνυπάρχει με το τραγικό και δεν αναδεικνύει και την ειρωνεία της τραγικότητας ενός δράματος?

  4. Mary, αμφιβάλει κανείς για τον Καντάφι; δεν είμαι σίγουρος ότι έπρεπε να μείνουν δεκαετίες πίσω. Στην απόδοση του κειμένου νομίζω ότι τα πάντα είναι θέμα ισορροπίας την οποία και αυτή η παράσταση νομίζω ότι δεν είχε, φιλικά,

  5. Μαρία Αδαμαντίδου

    Συμφωνώ απόλυτα με την άποψή σας. Ηταν μία αξιοπρεπής, εύρυθμη παράσταση αλλά δεν με γοήτεψε, δεν με συνεπήρε (είδα την τελευταία, της Κυριακής). Μάλλον αδιάφορη με άφησε. Περισσότερο ακόμη απογοητεύτηκα από τον Σπέισι. Περίμενα ένα Ριχάρδο να με τρομάζει και να με ελκύει ταυτόχρονα, πράγμα που δεν συνέβη — αφήστε που μου έφερνε φλασιές του Καραγκιόζη πού και πού. Επίσης έχω και την υπόνοια ότι αυτό το έργο θέλει κλειστό χώρο, να νιώθεις μια κλειστοφοβία που να ενισχύει το συναίσθημα που σου προκαλούν τα τεκταινόμενα επί σκηνής.

  6. Ναι, ίσως σε κλειστό χώρο να λειτουργούσε καλύτερα, αλλά τελικά η παράσταση είχε αρκετά προβλήματα, φιλικά,

  7. Συμφωνώ για τον κλειστό χώρο. Οσο για τ’ άλλα, νομίζω ότι είναι τελικά η ερμηνεία του συγγραφέα την οποία ακολούθησε ο ηθοποιός (κια ο σκηνοθέτης) με την οποία διαφωνείτε και οι δύο παρά η υποκριτική του ηθοποιού.
    Λοιπόν εγώ λαμβάνω υπόψη μου το νεαρότατο της ηλικίας του συγγραφέα όταν έγραψε το έργο , την έλλειψη ισορροπίας σε σκηνές του έργου (συγγραφικά), το γεγονός ότι ο συγγραφέας έγραψε ένα στρατευμένο έργο, το οποίο εξυπηρετούσε την προπαγάνδα των Τυδόρ για τον Ριχάρδο και θεωρώ φυσικό να ήθελε να δώσει αρκετές στιγμές αστειότητας και ένα Ριχάρδο ο οποίος τελικά σαρκάζεται και αυτοσαρκάζεται ως θύτης και θύμα της εποχής του και του περιβάλλοντος στο οποίο γαλουχήθηκε (μαζί με τον αδελφό του βασιλιά Εδουάρδο φέρεται ότι είχαν σκοτώσει τον αδελφό τους Πρίγκηπα της Ουαλλίας, σύζυγο της Lady Ann) ως κεκαλυμμένη αντίσταση. Αλλωστε κουράστηκα να σχολιάζουν όλοι οι δημοσιογράφοι για το βδέλυγμα Ριχάρδο ενώ όλα τα άλλα πρόσωπα του έργου είναι στο απυρόβλητο.
    Πάντως οφείλω να ομολογήσω κι εγώ ότι το να κατάφερνε να μας τορμάξει περισσότερο θα συνέβαλε στο συνταρακτικόν της παράστασης.
    Αλλά ο Σπέϊσυ, στο σινεμά τουλάχιστον, τους ρόλους του οι οποίοι είναι σκοτεινοί, τους προσεγγίζει με έναν τρόπο που, εμένα τουλάχιστον, με κάνει να σκέφτομαι και τη δική τους πλευρά και το πώς νοιώθουν.

  8. Mary, δε διαφωνώ ούτε με τους άλλους χαρακτήρες (καλά υποκείμενα και του λόγου τους :-)), ούτε με το γεγονός ότι δεν είναι πιθανά το καλύτερο έργο του, ένας φίλος είπε κάτι ενδιαφέρον όταν σχολιάζαμε την παράσταση: ο Σαίξπηρ έγραφε με το ένα μάτι στην αιωνιότητα και το άλλο… στο ταμείο, μην ξεχνάμε ότι είχε μια οικογένεια να θρέψει. Σε κάθε περίπτωση δε διαφωνώ με τον Σπέϊσι, κι εμένα μου είναι συμπαθείς, όπως είπες η διαφωνία είναι στην προσέγγιση του έργου, να είσαι καλά!

  9. Μ’αρέσουν τα σχόλιά σας, δεν είδα την παράσταση, ευτυχώς γιατί από ότι άκουσα και διάβασα, θα απογοητευόμουν. Κατάλαβα ότι γινόταν έντονη προσπάθεια να κερδίζεται το κοινό κάθε στιγμή, να το έχουμε τσιτωμένο και ευρηματικά χειραγωγημένο, και να προκαλέσουμε το χειροκρότημά του. Εύκολο να αποδοκιμάσουν ΟΛΟΙ έναν κακό τέτοιου μεγέθους , αλλά δεν πήγαμε εκεί γιαυτό. Πήγαμε για να μας οδηγήσουν στα σκοτεινά μονοπάτια της ανθρώπινης ψυχής, να αναδυθεί ανάγλυφη η κακία, οι αιτίες , τα όριά της και η επίδραση στο ανθρώπινο τοπίο γύρω της. Αυτά δεν γίνονται με τύμπανα, τηλεοράσεις και διακωμωδήσεις. Πολλώ μάλλον δεν γίνονται όταν κρεμάς τον ήρωα σαν σφαχτάρι για να μεγεθύνεις το χειροκρότημα. Ο κακός στους καιρούς μας τιμωρείται δεν λυντσάρεται. Και ο Καντάφι τι δουλειά είχε? Η κάθαρση δεν γίνεται ούτε με κρέμασμα ούτε με λυσσαλέους —και όψιμους—βομβαρδισμούς. ¨Οσο κακοί και να υπάρχουν… Γίνεται όπως την διατύπωσε ο Αριστοτέλης…

    Σύμφωνοι δεν θάθελα να πω ότι είναι άκυρη η παράσταση , εμπορική όμως σίγουρα!

  10. Alkmeonid, δεν ήταν τόσο χάλια αλλά σίγουρα δεν είδαμε και κάτι συναρπαστικό όπως επιμένουν τα ιθαγενή έντυπα, να τα λέμε συχνότερα!

  11. Δεν είδα την παράσταση, οπότε γνώμη για αυτή δεν έχω.
    Θα ήθελα όμως να θυμίσω στην παρέα το Looking for Richard του Al Pacino. Είναι ένα ντοκιμαντέρ με θέμα την αναζήτηση και τους προβληματισμούς του ηθοποιού για το ανέβασμα του Ριχάρδου Γ΄. Συμμετέχει κι ο Σπέισι σε δεύτερο ρόλο, γεγονός που δείχνει την σχέση του ηθοποιού με το έργο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s